Mihr ü Vefa

Kültürümüzün en muteber kaynakları her halde yazma eserlerdir. Her yazma eser klasik Osmanlı edebiyat ve kültürüne, dönemin sosyal hayat ve tarihine ve psikolojik bir varlık olan insanın tekevvün seyrine açılan bir penceredir. Bu pencereden belki alem seyredilir, çünkü her insan bir alemdir. Bir kitap değil, bazen sadece bir mürekkep lekesi bile bünyesinde öyle manalar ve öyle mesajlar barındırır ki insan kendini ortaya koyan sanata hayran olur.
XIV-XV. yüzyılda yaşamış olan Bursalı Seyyid Cafer Haşimî hakkında tarihi kaynaklarda hiç bir bilgi yer almadığı gibi, gerçekten şairin yaşadığını delillendirecek Mihr ü Vefa dahi yakın zamana kadar meçhul idi. Haşimî’den beş kuşak önce Yıldırım Bayezıd zamanında, Buhara’dan Bursa’ya gelip yerleşen Emir Sultan’ın atası Seyyid Celal ile şairin aynı kuşaktaki dedesi Seyyid Cemal amca çocuğudur. Haşimî, eserinde bu soy ağacını ayrıntılı bir şekilde zikrettikten sonra diğer atalarından kiminin Mekkeli, kiminin Kudüslü olduğunu kaydediyor.
Şair adına şimdilik tespit edilen tek kayıtlı eser Mihr ü Vefa’dır. Eser, Leyla vü Mecnun, Hüsrev ü Şirin, Yusuf u Züleyha, Süheyl ü Nevbahar gibi yazıldığı dönemin hikaye/roman boşluğunu dolduran beşerî niteliklerle kurgulanmış bir aşk mesnevisidir. Atatürk Üniversitesi Seyfettin Özege Kitaplığı ASL 369 numarada kayıtlı bu eser, tek nüshadır. Üç ay süren patalojik bir tedaviden sonra sayfaları açılabilmiş ve çalışılabilir duruma gelmiştir. Metin transkribi ve incelemeden oluşan bir Yüksek Lisans çalışmasıyla Klasik Türk Edebiyatı literatürüne dahil edilen bu değerli eser üzerinde, sonraki dönemlerde yine tarafımızdan tashih ve takviye edici mahiyette yeni çalışmalar yapıldı. Haşimî’nin bu tek nüsha eseri, hem bu yönüyle hem de Türk Edebiyatında Mihr ile Vefa arasındaki aşkın yegane temsilcisi olması bakımından özel bir değere haizdir. Anonim halk hikayesi niteliğinde mensur ve oldukça deforme olmuş, eksik veya konu kapsamı daraltılmış bir-iki parça eser, maalesef bu güzel macerayı aksettirmek kudretinden yoksun görünmektedir. 6511 beyit olan Mihr ü Vefa, şairin deyimiyle keramet sayılabilecek kadar kısa bir sürede, günde ikiyüzelli-üçyüz beyit yazılarak 948 (m. 1541) yılında tamamlanmış ve Kanuni Sultan Süleyman’a sunulmuştur.
Çalışmamız; edebiyat tarihi açısından Haşimî ve hikayeleme teknikleri açısından Mihr ü Vefa mesnevisinin incelenmesi, metin transkribi ve fonksiyonel sözlük çalışmasından oluşmaktadır. Zannediyoruz ki Seyyid Cafer Haşimî’nin ruhaniyeti, eserinin hayat bulmasından bahtiyar olacaktır. Klasik Türk Edebiyatı alanına ve kültürümüze katkıda bulunabildiysek biz de kendimizi bahtiyar hissederiz.